Dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık yüzde 85’lik kısmını tek başına göğüsleyen Malatya, stratejik tarım ürünü olan kayısıyı korumak için nefes kesen bir mücadeleye sahne oluyor. Bahar aylarının gelmesiyle birlikte canlanmaya başlayan doğa, üreticiler için hem bir umut hem de büyük bir endişe kaynağı haline geldi. Kentte rakımın yüksek olduğu bölgelerde hava sıcaklıklarının aniden düşmesi, tomurcuklanma evresindeki ağaçlar için büyük bir risk oluştururken, Malatyalı üreticiler 'beyaz altın' olarak nitelendirdikleri ürünlerini don felaketinden korumak adına gece uykularından feragat ederek bahçelerinde nöbet tutmaya başladı.
Kayısı ağaçlarının en hassas dönemlerinden biri olan tomurcuklanma ve çiçeklenme evresinde yakalanan soğuk hava dalgası, çiftçileri geleneksel ve modern yöntemleri bir arada kullanmaya itti. Geçmiş yıllarda yaşanan acı tecrübeler, özellikle 2025 yılının Nisan ayında meydana gelen ve büyük rekolte kayıplarına yol açan don olayının izleri hala tazeyken, üreticiler bu yıl aynı akıbeti yaşamamak için tüm imkanlarını seferber etmiş durumda. Hava sıcaklığının sıfırın altına düştüğü kritik saatlerde bahçelere inen çiftçiler, saman balyalarını yakarak oluşturdukları ısı ve duman tabakasıyla ağaçların üzerine koruyucu bir örtü sermeyi hedefliyor.
Sadece saman yakma yöntemiyle yetinmeyen bazı profesyonel üreticiler, teknolojik imkanlardan da yararlanıyor. Su ile sisleme sistemleri ve devasa rüzgar türbinleri, donla mücadelede modern savunma hatlarını oluşturuyor. Bahçe sahipleri, yıl boyu verdikleri emeğin bir gecede yok olup gitmemesi için termometrelerin başından bir an olsun ayrılmıyor. Meteorolojik verileri anlık takip eden teknik ekipler ise sahadaki üreticilere rehberlik ederek müdahale zamanlaması konusunda uyarılarda bulunuyor.
Tarım ve Orman İl Müdürlüğü bünyesinde görev yapan Ziraat Mühendisi Şevket Fidan, sahadaki durumu ve teknik detayları değerlendirerek üreticilerin yaşadığı tedirginliğin haklı nedenleri olduğunu belirtti. Fidan, 2025 yılındaki büyük don felaketinin hafızalarda yer ettiğini hatırlatarak, "Şu an itibarıyla il genelinde yıkıcı bir don hadisesi rapor edilmese de, meteorolojik takvim her an dolu, aşırı yağış veya şiddetli don riskine açık olduğumuzu gösteriyor. Bu nedenle teyakkuz halindeyiz. Çiftçilerimize bilimsel olarak kanıtlanmış birkaç temel koruma yöntemi öneriyoruz" dedi.
Mühendis Fidan'ın açıklamalarına göre, en etkili yöntemlerin başında dekara 12-13 adet kontrollü ateş noktası oluşturarak hava sıcaklığını stabilize etmek geliyor. Ancak daha profesyonel bir çözüm olarak 'Kanada Modeli' rüzgar türbinlerine dikkat çeken Fidan, "Bu türbinler, 30-40 dekarlık geniş alanlarda üst katmanlardaki sıcak havayı aşağı indirerek ortam sıcaklığını eksi 6 derecelerden artı 4 derecelere kadar yükseltebiliyor. Maliyetli olsa da en kesin sonuç veren yöntem budur. Ayrıca su ile sisleme ve toplu dumanlama faaliyetleri de ürün kaybını minimize etmekte kritik rol oynuyor. Özellikle mazot veya lastik yakma gibi dumanlama yöntemleri, tüm bölge çiftçileri tarafından koordineli yapıldığında ciddi bir koruma kalkanı oluşturur" ifadelerini kullandı.
Malatya ekonomisinin can damarı olan kayısı, binlerce ailenin geçim kaynağı olmasının yanı sıra Türkiye'nin ihracat kalemleri arasında da hayati bir öneme sahip. Üreticiler, sabahın ilk ışıklarına kadar süren bu zorlu mesainin sonunda, bereketli bir hasat dönemi geçirmeyi ümit ediyor. Tarım uzmanları, önümüzdeki günlerde de soğuk hava dalgasının devam edebileceği konusunda uyarılarını yinelerken, çiftçilerin nöbetinin bir süre daha devam etmesi bekleniyor.