Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, uluslararası barış ve güvenliğin korunması kapsamında düzenlenen üst düzey bir oturumda dünya kamuoyuna seslenerek deniz güvenliğine dair önemli uyarılarda bulundu. BM Güvenlik Konseyi’nde gerçekleştirilen 'Denizcilik Alanındaki Su Yollarının Güvenliği ve Korunması' başlıklı toplantıda konuşan Guterres, Hürmüz Boğazı’nın küresel ekonomik sistem içerisindeki hayati rolüne vurgu yaptı. Genel Sekreter, mevcut krizin aşılması için boğazın tüm ticari gemilere açılmasının küresel ekonominin yeniden canlanması adına bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Genel Sekreter Guterres, deniz yollarının küresel ticaretin can damarları olduğunu ancak son dönemde bu rotaların eşi benzeri görülmemiş bir baskı altında kaldığını dile getirdi. Jeopolitik gerilimlerin karalardan denizlere taştığını belirten Guterres, ticari gemilerin birer siyasi koz veya baskı aracı olarak kullanılmasının uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu savundu. Deniz hukukunun temel ilkelerinden olan seyrüsefer hakları ve özgürlüklerinin sistematik olarak baltalandığını söyleyen Guterres, bu durumun küresel istikrarı tehdit ettiğinin altını çizdi.
Özellikle Mart ayından bu yana Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğinde yaşanan ciddi aksamaların bilançosu ağırlaşıyor. Guterres, bu bölgedeki istikrarsızlığın küresel enerji güvenliğini sarsmakla kalmayıp, temel gıda tedarik zincirlerini de kopardığını bildirdi. Mevcut durumun ciddiyetini anlatırken, bu krizin Covid-19 pandemisi ve Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan bu yana tanık olunan en büyük lojistik ve ekonomik darboğaz olduğunu vurguladı. Tedarik zincirindeki bu kırılmaların, dünya genelinde gıda fiyatlarının yükselmesine ve enerji maliyetlerinin artmasına neden olduğu belirtiliyor.
Krizin insani boyutuna da değinen Guterres, seyrüsefer özgürlüğünün kısıtlanması sebebiyle denizde mahsur kalan binlerce insanın dramına dikkat çekti. Verilere göre, 20 binden fazla denizci ve 2 binden fazla ticari gemi, güvenli bir rota bulamadığı veya limanlara erişemediği için açık denizlerde beklemek zorunda kalıyor. Guterres, Birleşmiş Milletler üyesi tüm devletlere seslenerek, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından hazırlanan acil tahliye ve güvenlik çerçeve planlarına tam destek verilmesi gerektiğini hatırlattı.
Tüm taraflara açık bir çağrıda bulunan BM Genel Sekreteri, "Boğaz'ı açın, ek geçiş ücreti veya herhangi bir ayrımcılık gözetmeksizin tüm gemilerin güvenle geçmesine izin verin. Ticaretin önündeki engelleri kaldırarak küresel ekonominin nefes almasına imkan tanıyın" ifadelerini kullandı. Birleşmiş Milletler'in, krizin çözümü için taraflar arasında arabuluculuk yapmaya ve ortak bir uzlaşı zemini oluşturmaya hazır olduğunu ekleyen Guterres, "Kriz anları, aslında birer seçim anıdır. Bugün yapacağımız seçimler gelecekteki küresel düzeni belirleyecektir" dedi.
Guterres'in bu açıklamaları, özellikle Hürmüz Boğazı gibi stratejik geçiş noktalarındaki gerilimin düşürülmesi için uluslararası toplumun daha aktif bir rol alması gerektiğini bir kez daha ortaya koydu. Küresel piyasalar, BM’den ve bölge aktörlerinden gelecek somut adımları yakından takip ederken, deniz güvenliğinin korunması uluslararası diplomasi gündeminin en üst sıralarındaki yerini koruyor.