Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki gerilim, bir yandan diplomatik kanalların zorlandığı, diğer yandan ise tarihin en büyük askeri yığınaklarından birinin yapıldığı kritik bir evreye girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın enerji altyapısına yönelik operasyonları geçici olarak durdurma kararı alması, bölgedeki savaşın seyrine dair soru işaretlerini beraberinde getirdi.
İran ile yaklaşık bir aydır devam eden çatışmaların ardından, Washington’un sunduğu 15 maddelik barış planı Tahran tarafından ihtiyatla karşılanıyor. Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran hükümetinin talebi doğrultusunda enerji tesislerine yönelik hava saldırılarını 6 Nisan tarihine kadar askıya aldığını duyurdu. Bu hamle, daha önce Hürmüz Boğazı'nın açılmaması durumunda elektrik santrallerini vurma tehdidi savuran Trump’ın, diplomatik bir manevra alanı yaratma çabası olarak değerlendiriliyor.
Başkan Trump’ın retoriği ise diplomatik nezaketten oldukça uzak bir tonda seyrediyor. Tahran yönetiminin ekonomik ve askeri baskı altında 'teslimiyetin eşiğinde' olduğunu savunan Trump, İran’ın aslında bir anlaşma için 'yalvardığını' ancak kamuoyu önünde bu gerçeği gizlediğini iddia ediyor. Trump, İran tarafının doğru adımları atması halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılacağını, aksi takdirde İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülmemiş bir yıkımın devam edeceğini vurguluyor.
Tahran cephesinden gelen yanıtlar ise Washington’un iyimserliğini paylaşmıyor. İranlı yetkililer, ABD’nin müzakere tekliflerini bir 'aldatma projesi' olarak nitelendiriyor. İran tarafına göre Washington, bu süreçle hem dünya petrol piyasalarındaki dalgalanmayı kontrol etmeyi hem de olası bir kapsamlı kara harekâtı için gerekli lojistik tahkimatı tamamlamayı hedefliyor. Pakistan ve diğer arabulucular kanalıyla iletilen İran’ın resmi yanıtında ise dört temel şart öne çıkıyor: Saldırıların tamamen durması, savaşın tekrarlanmayacağına dair uluslararası garantiler, tazminat ödemeleri ve tüm cephelerde ateşkesin sağlanması.
Siyasi arenada bu gelişmeler yaşanırken, askeri kanatta hareketlilik en üst seviyeye ulaşmış durumda. Wall Street Journal’ın haberine göre Pentagon, bölgeye 10 bin yeni asker gönderilmesini içeren kapsamlı bir planı Trump’ın onayına sundu. Bu planın en dikkat çekici unsuru ise 'Hızlı Müdahale Gücü' olarak bilinen ve kamuoyunda tartışılan 82. Hava İndirme Tümeni’nin bölgeye intikal ettirilmesi oldu. Yaklaşık 2 bin kişilik öncü birliğin halihazırda stratejik noktalara yerleştiği belirtiliyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in 'Amerikan gücünün somut hali' olarak tanımladığı bu seçkin birlik, saatler içinde dünyanın herhangi bir noktasında operasyonel olma kabiliyetine sahip. Kuzey Karolina'daki Fort Bragg üssünde yapılan son gövde gösterisinde Hegseth, birliğin her an 'öldürücü darbeyi vurmaya hazır' olduğunu ifade ederek İran’a yönelik caydırıcılık mesajını yinelemişti. 'Yukarıdan Ölüm' sloganıyla hareket eden bu paraşütçü tümenin bölgedeki varlığı, Trump’ın 'barış görüşmeleri' açıklamasının hemen arkasında yatan gerçek askeri tehdidi temsil ediyor.
Analistler, Trump’ın 6 Nisan’a kadar tanıdığı sürenin aslında İran’ın savunma hatlarını zayıflatmak ve uluslararası kamuoyunu bir kara operasyonuna hazırlamak için kazanılmış bir zaman olabileceği uyarısında bulunuyor. İran’ın enerji tesislerine verilen kısa mola, bir barışın habercisi mi yoksa daha büyük bir fırtına öncesindeki sessizlik mi olduğu sorusu, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Mevcut tabloda diplomasi, askeri yığınakların gölgesinde kalırken, bölgedeki gerginlik modern tarihin en tehlikeli seviyesine ulaşmış durumda.