Küresel enerji piyasaları, son dönemde Orta Doğu'da tırmanan siyasi ve askeri gerilimlerin gölgesinde büyük bir belirsizlik içine sürüklendi. ABD, İsrail ve İran arasındaki diplomatik krizlerin Hürmüz Boğazı gibi hayati sevkiyat rotalarını tehdit etmesi, geleneksel enerji sistemlerinin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Konuyla ilgili önemli açıklamalarda bulunan 21. Yüzyıl Yenilenebilir Enerji Politika Ağı (REN 21) İcra Direktörü Rana Adip, bu tür jeopolitik kırılganlıkların fosil yakıt bazlı ekonomiler üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekerek, çözümün yenilenebilir enerjiye hızlı geçiş olduğunu ifade etti.
Adip, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı değerlendirmede, fosil yakıtların çıkarılması, rafine edilmesi ve kıtalar arası nakliyesi gibi karmaşık operasyonel süreçlerin, küresel ekonomiyi dış müdahalelere açık hale getirdiğini belirtti. Bu uzun ve riskli tedarik zincirinin herhangi bir halkasında yaşanacak bir aksamanın, dünya genelinde ani fiyat şoklarına ve ciddi bir ekonomik istikrarsızlığa yol açabileceğini dile getirdi. Mevcut çatışma ortamlarının, fosil yakıtlara dayalı bir enerji yapısının sürdürülebilir olmadığını ve bu yapının jeopolitik krizler karşısında ne denli zayıf kaldığını kanıtladığını vurguladı.
Yenilenebilir enerji sistemlerinin çalışma prensibi bakımından fosil yakıtlardan tamamen ayrıldığını belirten Rana Adip, bu kaynakların yerelliğine ve maliyet avantajına dikkat çekti. Güneş, rüzgar ve hidroelektrik gibi kaynakların yerel potansiyeller üzerinden değerlendirildiğini ve uluslararası ticaret yollarındaki tıkanıklıklardan etkilenmediğini söyleyen Adip, şu ifadeleri kullandı: 'Yenilenebilir enerji tesisleri kurulduktan sonra hammadde veya yakıt maliyeti gerektirmez. Bu durum, enerji maliyetlerinin uzun vadede sabitlenmesini sağlar ve tüketicileri küresel piyasalardaki oynaklıktan korur. Kendi enerjisini üreten toplumlar, jeopolitik krizlerden bağımsız bir ekonomik yapı inşa edebilirler.'
Enerji dönüşümünün sadece ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda geniş kapsamlı sosyal ve çevresel kazanımlar sunan bir model olduğunu hatırlatan Adip, yenilenebilir enerji yatırımlarının yerel istihdamı artıracağını ve yeni sanayi kollarının doğmasına zemin hazırlayacağını belirtti. Hava kirliliğinin azaltılması ve buna bağlı olarak sağlık harcamalarının düşmesi gibi ikincil faydaların, karbon emisyonlarının düşürülmesiyle birleşerek iklim değişikliğiyle mücadelede kritik bir rol oynadığını ekledi. Bu süreçte toplulukların enerji yönetiminde aktif rol almasıyla, gerçek bir enerji bağımsızlığının mümkün olduğunu savundu.
Avrupa'nın Rusya-Ukrayna savaşı sonrası yaşadığı enerji krizi ve bu krize verdiği tepkiyi örnek gösteren Adip, fosil yakıt ithalatına bağımlılığın nasıl bir risk yönetimi zafiyeti oluşturduğunu anlattı. Avrupa'nın bu acı tecrübenin ardından yenilenebilir enerji yatırımlarına ivme kazandırmasının, enerji güvenliğinin artık bir iklim politikası olmaktan çıkıp temel bir güvenlik stratejisine dönüştüğünü kanıtladığını ifade etti. Rana Adip'e göre, ülkelerin artık bir sonraki fosil yakıt tedarikçisinin kim olacağını tartışmak yerine, bu bağımlılığı tamamen sona erdirecek stratejik hamlelere odaklanması gerekiyor.
Sürecin başarıya ulaşması için hükümetlerin kararlı bir siyasi irade sergilemesi gerektiğinin altını çizen Adip, yenilenebilir enerji sektörünün önündeki bürokratik ve yapısal engellerin kaldırılması çağrısında bulundu. Fosil yakıt sübvansiyonlarının aşamalı olarak sonlandırılması ve bu kaynakların enerji dönüşümünü desteklemek üzere kanalize edilmesi gerektiğini belirten Direktör, politikaların uyumlu hale getirilmediği takdirde ekonomilerin jeopolitik belirsizliklerin insafına kalmaya devam edeceği uyarısında bulundu. Gerçek enerji güvenliğinin, fosil yakıtlara artık ihtiyaç duymayan bir sistem kurmaktan geçtiğini vurgulayarak sözlerini tamamladı.