Kazakistan: Aral Gölü'nün tabanından yayılan milyonlarca ton tuz ve kimyasal bölge sınırlarını aşıyor
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, kuruyan Aral Gölü'nün tabanından her yıl milyonlarca ton tuz ve kimyasal maddenin atmosfere karıştığını ve etkisinin bölge sınırlarını aştığını söyledi.
Kazakistan'ın başkenti Astana'da, Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu Devlet Başkanları Zirvesi düzenlendi.
Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda'da Tokayev'in ev sahipliğinde düzenlenen zirveye, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov katıldı.
Tokayev, açılış konuşmasında zirvenin, bölgedeki sürdürülebilir kalkınma ilkelerine bağlılığı ve ortak çevre politikalarının geliştirilmesi yönündeki iradeyi ortaya koyduğunu belirtti.
Aral Havzası'nın korunmasının uluslararası öneme sahip olduğunu vurgulayan Tokayev, bu sorunun küresel ölçekte dikkat çektiğini ifade etti.
Tokayev, Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu'nun Orta Asya'da su ve çevre alanında koordinasyonu sağlayan tek bölgesel platform olduğuna dikkati çekerek, fon kapsamında 30'dan fazla projenin yürütüldüğünü söyledi.
Fonun, başta Birleşmiş Milletler (BM) olmak üzere uluslararası kuruluşlarla işbirliğini güçlendirdiğini belirten Tokayev, fonun 2026-2029 dönemine yönelik sağlık ve çevre alanında yeni bir yol haritası hazırlandığını kaydetti.
Kuzey Aral'da iyileşme
Tokayev, Aral Gölü'nün Kazakistan kıyısında su hacminin 18,9 milyar metreküpten 23,5 milyar metreküpe yükseldiğine işaret ederek, bunun balıkçılık ve bölge ekonomisine olumlu katkı sağladığını söyledi.
Ancak bu iyileşmeye rağmen Aral Havzası genelinde çevresel tehditlerin arttığını ve alınan önlemlerin yetersiz kaldığını dile getiren Tokayev, bölgede sıcaklıkların ortalama 2-2,5 derece yükseldiğini, kuraklığın arttığını ve yağışların azalmasıyla toz fırtınalarının sıklaştığını ifade etti.
Tokayev, çöle dönüşen Aral Gölü tabanından her yıl milyonlarca ton tuz ve kimyasal maddenin atmosfere karıştığını, bunun yalnızca bölgeyi değil uzak coğrafyaları da etkilediğini vurguladı.
Orta Asya için su meselesinin stratejik ve hayati önem taşıdığının altını çizen Tokayev, bu kapsamda BM bünyesinde uluslararası su örgütü kurulmasını, Sırderya ve Amuderya havzalarında dijital su izleme sistemi oluşturulmasını, bölgesel su politikalarının uyumlaştırılmasını, Aral Gölü için uluslararası farkındalık günü ilan edilmesini önerdi.
Zirve sonunda liderler, 26 Mart'ın "Uluslararası Aral Gölü Günü" ilan edilmesine ilişkin karar ile Astana Bildirisi'ni imzaladı.
Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu, 1993 yılında, Aral Gölü havzasındaki ekolojik felaketi önlemek amacıyla bölge ülkeleri tarafından kurulmuş ve gölün kurumasıyla oluşan Aralkum Çölü'nü ağaçlandırarak kum fırtınalarını engellemeyi, su yönetimini iyileştirmeyi ve kuruyan bölgelerin sosyo ekonomik durumunu iyileştirmeyi hedefliyor.
Kaynak: AA / Meiramgul Kussainova Kazakistan Aral Gölü Politika Ekonomi Güncel Çevre